دلیل پرخاشگری کودک هنگام بازی چیست؟

مقدمه

پرخاشگری کودک در حین بازی، یکی از نگرانی‌های رایج والدین است. بسیاری از والدین انتظار دارند بازی باعث آرامش و تخلیه هیجان کودک شود، اما در عمل گاهی با رفتارهایی مانند داد زدن، پرتاب وسایل یا پرخاش نسبت به دیگران مواجه می‌شوند.

واقعیت این است که پرخاشگری کودک هنگام بازی، در اغلب موارد نشانه‌ی اختلال رفتاری نیست؛ بلکه بازتابی از ناتوانی کودک در تنظیم هیجان، احساس ناامنی یا عدم تناسب شرایط بازی با توان رشدی اوست.

در این مقاله به‌صورت دقیق بررسی می‌کنیم که دلایل پرخاشگری کودک هنگام بازی چیست و این رفتار چه پیام‌هایی برای والدین دارد.

۱. افزایش هیجان فراتر از ظرفیت تنظیمی کودک

کودکان، به‌ویژه در سنین پایین، هنوز به مهارت‌های لازم برای تنظیم هیجان مجهز نیستند. بازی‌های پرتحرک، رقابتی یا بیش‌ازحد محرک ممکن است سطح هیجان را به نقطه‌ای برساند که کودک قادر به مدیریت آن نباشد.

در چنین شرایطی، پرخاشگری نه از سر بدرفتاری، بلکه نتیجه‌ی ناتوانی در تخلیه و هدایت مناسب هیجان است.

۲. کاهش احساس امنیت روانی در فضای بازی

زمانی که کودک در طول بازی به‌طور مداوم مورد قضاوت، اصلاح یا هدایت مستقیم قرار می‌گیرد، فضای بازی برای او از حالت امن خارج می‌شود.

احساس نظارت و کنترل بیش‌ازحد می‌تواند موجب فعال شدن واکنش‌های دفاعی در کودک شود.

پرخاشگری در این شرایط، پاسخی ناخودآگاه به احساس ناامنی روانی است.

۳. نامتناسب بودن بازی با سن یا توان رشدی کودک

برخی بازی‌ها به دلایل زیر می‌توانند منجر به ناکامی کودک شوند:

• پیچیدگی قوانین

• نیاز به تمرکز یا مهارت بیش از سطح رشدی کودک

• فشار برای انجام صحیح یا کامل بازی

ناکامی‌های مکرر در بازی، اغلب به صورت خشم یا پرخاشگری بروز می‌کنند، زیرا کودک هنوز توان بیان کلامی این ناتوانی را ندارد.

۴. دخالت بیش‌ازحد بزرگسالان در فرآیند بازی

اگرچه هدف بزرگسالان معمولاً آموزش یا بهبود کیفیت بازی است، اما ورود مکرر به تصمیم‌گیری یا هدایت مستقیم بازی می‌تواند حس کنترل را از کودک سلب کند.

در این شرایط، پرخاشگری می‌تواند تلاشی برای بازپس‌گیری اختیار و استقلال باشد.

۵. عوامل زمینه‌ای خارج از فضای بازی

پرخاشگری کودک هنگام بازی همواره ناشی از خود بازی نیست. عواملی مانند:

• خستگی جسمی

• کمبود خواب

• گرسنگی

• تنش‌های عاطفی یا محیطی

می‌توانند ظرفیت تحمل کودک را کاهش دهند و بازی صرفاً محلی برای بروز این فشارها شود.

جمع‌بندی

پرخاشگری کودک هنگام بازی اغلب نشانه‌ی یکی از موارد زیر است:

• افزایش هیجان بیش از توان تنظیمی

• کاهش احساس امنیت روانی

• عدم تناسب شرایط بازی با نیازهای رشدی کودک

در چنین شرایطی، هدف والدین نباید حذف بازی، بلکه ایجاد فضای بازی امن، قابل پیش‌بینی و متناسب با توان کودک باشد.

در بامازی، بازی به‌گونه‌ای طراحی می‌شود که کودک بتواند هیجان خود را در چارچوبی امن تجربه کند؛

فضایی که در آن، بازی بدون اجبار و قضاوت شکل می‌گیرد و رشد هیجانی به‌صورت طبیعی اتفاق می‌افتد.

بامازی؛ جایی که بازی با آرامش شکل می‌گیرد